Uczucie strachu jest jedną z najbardziej pierwotnych i potrzebnych emocji – chroni przed zagrożeniem, mobilizuje do działania i pozwala przetrwać. Problem pojawia się wtedy, gdy zaczyna ograniczać codzienne funkcjonowanie lub nie pozwala realizować ważnych celów. O problemach z lękiem opowiada Anna Bus – psycholog w Warszawie, psychoterapeutka, terapeutka EMDR, psychodietetyk i certyfikowana psychoterapeutka uzależnień.
Jedną ze strategii radzenia sobie z lękiem jest unikanie sytuacji, które go wywołują. Na pierwszy rzut oka wydaje się to skuteczne – napięcie spada, czujemy ulgę, wydaje się, że odzyskujemy kontrolę. Jednak jest to rozwiązanie krótkoterminowe.
Dlaczego unikanie nie łagodzi lęku?
Kiedy rezygnujemy z trudnej sytuacji, poziom lęku natychmiast spada – wydaje się, że to było dobre rozwiązanie. W efekcie rośnie prawdopodobieństwo, że następnym razem również wybierzemy taką strategię. Problem polega na tym, że w ten sposób nie dajemy sobie szansy zweryfikować, czy sytuacja rzeczywiście jest zagrażająca.
Co ważne lista takich unikanych sytuacji może się rozszerzać. Najpierw unikamy jednego konkretnego bodźca, a potem kolejnych. Wtedy lęk zamiast maleć – generalizuje się, obejmuje więcej obszarów funkcjonowania. Bez konfrontacji z rzeczywistością te przekonania związane z uczuciem lęku nie mają szansy zostać skorygowane.
Ekspozycja zamiast unikania
Skuteczniejsze podejście polega na stopniowym oswajaniu się z sytuacjami, które wywołują lęk – w tempie dopasowanym do możliwości danej osoby.
Istotne jest doświadczenie, że lęk, choć nieprzyjemny, jest przejściowy, a jego nasilenie z czasem spada. I co bardzo istotne jesteśmy w stanie funkcjonować mimo tego, że towarzyszy nam uczucie lęku. Takie doświadczenia budują realne poczucie sprawczości.
Pytania, które warto sobie zadać
- Czy to, czego unikam, rzeczywiście jest niebezpieczne?
- Co najgorszego mogłoby się wydarzyć?
- Jakie jest prawdopodobieństwo, że to czego się obawiam się wydarzy?
- Jakie są dowody na to, że sobie nie poradzę?
- Co tracę/ z czego rezygnują przez unikanie?
Takie pytania pomagają przejść od automatycznej reakcji do bardziej świadomego spojrzenia na własne emocje.
Kiedy warto poszukać wsparcia specjalisty?
W sytuacji kiedy lęk zaczyna ograniczać codzienne funkcjonowanie: wpływa na pracę, relacje, zdrowie lub prowadzi do systematycznego wycofywania się z życia. Kiedy lęk prowadzi do unikania i wycofywania się z kolejnych aktywności, pojawiają się objawy fizyczne np. napięcie w ciele, kołatanie serca, trudności z oddychaniem, ból w klatce piersiowej bez wyraźnej medycznej przyczyny. W sytuacji kiedy lęk powoduje duży dyskomfort, a samodzielne próby radzenia sobie nie przynoszą trwałej poprawy warto rozważyć konsultację ze specjalistą.
Profesjonalne wsparcie pozwala nie tylko lepiej zrozumieć mechanizmy lęku, ale przede wszystkim nauczyć się skutecznych strategii radzenia sobie z nim – bez konieczności rezygnowania z ważnych obszarów życia.
Unikanie daje chwilową ulgę, ale to właśnie zmierzenie się z lękiem, działanie pomimo lęku prowadzi do realnej zmiany. Lęk nie znika dlatego, że unikamy. Słabnie wtedy, gdy zaczynamy go rozumieć i stopniowo oswajać.
Anna Bus – psycholog w Warszawie, psychoterapeutka, terapeutka EMDR, psychodietetyk i certyfikowana psychoterapeutka uzależnień. Pracuję z osobami dorosłymi i młodzieżą. Zadzwoń już dziś, tel. 500 608 183 i umów się na konsultację.
